DEMOSCIOCRATIE

Vertaling van het Franse artikel van Jacques Rouchaud

In 1789 schafte het volk de privileges af. Ze kwamen terug via een andere deur: die van de grandes écoles, de ministeriële kabinetten en de raden van bestuur.

Ze hebben geen titels meer. Ze hebben diploma’s.

Men heeft ons geleerd dat de adel gestorven is met het Ancien Régime. Dat is onjuist. Hij heeft eenvoudigweg van kostuum gewisseld.

De socioloog Pierre Bourdieu gaf hem zijn ware naam: de “staatsadel”. Een elite afkomstig uit de grandes écoles (ENA, Polytechnique, Sciences Po), die zich van generatie op generatie reproduceert. Haar leden gaan van een ministerie naar een kabinet, van een kabinet naar een groot bedrijf, en keren dan terug naar het ministerie. En ze geven hun voordelen door aan hun kinderen, niet langer via de adellijke titel, maar via het diploma en het netwerk.

Vroeger werd men als graaf geboren. Vandaag wordt men in de juiste familie geboren, volgt men de juiste school, treedt men toe tot het juiste corps. Het resultaat is hetzelfde: de macht blijft in dezelfde handen.

De ijzeren wet

De politicoloog Robert Michels ging nog verder. Met zijn “ijzeren wet van de oligarchie” stelde hij dat elke organisatie, zelfs een democratische, uiteindelijk door een kleine elite wordt geleid. Partijen, vakbonden, assemblees: allemaal glijden ze vroeg of laat af naar de macht van enkelen.

Laten we onze instellingen recht in de ogen kijken. Beroepspolitici die hun hele leven niets anders doen. Partijen die de kandidaten kiezen voordat het volk stemt. Hoge ambtenaren die niemand heeft gekozen en die niemand kan ontslaan. Michels had geen ongelijk.

“Maar iedereen stemt toch!”

Wie het systeem verdedigt, antwoordt dat het verschil met het Ancien Régime reëel blijft:

• iedereen stemt;
• de leiders kunnen via de stembus worden weggestuurd;
• de pers kan hen bekritiseren;
• rechters kunnen hen vervolgen;
• een kind dat zonder privileges is geboren, kan, weliswaar moeilijker, toegang krijgen tot machtsposities.

Voor hen is er geen nieuwe adel, alleen een onvolmaakte democratie die zou moeten worden gecorrigeerd.

Goed. Maar laten we ons de vraag eerlijk stellen. We stemmen, ja: om te kiezen tussen kandidaten die anderen voor ons hebben geselecteerd. We sturen een leider weg, ja: om hem vervangen te zien door een jaargenoot. Hoeveel kinderen van arbeiders, van boeren, van caissières zitten er in de ministeries? “Moeilijker” betekent in werkelijkheid: bijna nooit.

Nieuwe aristocratie of te herstellen democratie?

Het hele debat komt neer op één vraag: is de huidige elite een vermomde nieuwe aristocratie, of een te gesloten elite die nog wel door de burgers te controleren is?

Wie voor het tweede antwoord kiest, zal lapmiddelen voorstellen: de grandes écoles een beetje openstellen, de draaideur een beetje reguleren, een beetje transparantie toevoegen. Al vijftig jaar wordt er hersteld. En al vijftig jaar sluit de kaste zich steeds verder af.

Wij geven een ander antwoord. Een adel hervorm je niet. Je schaft de voorwaarden af die hem doen ontstaan. Het gaat er niet om personen aan te vallen, maar om een systeem te vernietigen: het systeem dat van de macht een eigendom, een carrière en een erfenis maakt.

De demosciocratie: het einde van de beroepspolitici

De demosciocratie vraagt de elite niet om zich open te stellen. Ze richt de instellingen zo in dat geen enkele elite zich ooit nog kan afsluiten.

• Geen partijen meer, geen campagnes meer, geen carrières meer. De vertegenwoordigers zijn vrijwillige burgers, zonder partijlabel.
• Een mandaat van één jaar, geen leven lang. Men kan het pas na twintig jaar opnieuw uitoefenen. Niemand nestelt zich, niemand maakt carrière.
• De macht vertrekt vanuit de basis. 352 territoria, 7.040 districten: daar ontstaan de beslissingen en de vertegenwoordigers, niet in de gangen van de grandes écoles.
• Wie werkt, heeft zijn kamer. Naast de Kamer van het Volk brengt de Kamer van de Corporaties diegenen in het hart van de Staat die produceren en het land doen leven.
• Elke leider is op elk moment afzetbaar. Territoriumdirecteur of nationale regering: wie zijn programma verraadt, vertrekt.
• Verdienste wordt bewezen door resultaten. De territoria worden vergeleken op dezelfde indicatoren. Wat telt, is wat je doet, niet de school waar je vandaan komt.
• Een rechtvaardige vergoeding, nooit een privilege. De vertegenwoordiger behoudt zijn salaris en zijn onkosten worden gedekt, zodat iedereen kan dienen, zonder dat iemand zich verrijkt.

Michels zei dat elke organisatie uiteindelijk in handen van een oligarchie belandt. De demosciocratie neemt hem op zijn woord: ze is, stuk voor stuk, gebouwd tegen die helling. De macht is geen eigendom. Het is een tijdelijke opdracht, toevertrouwd door het volk, en die het volk weer terugneemt.

Aan u de keuze

Doorgaan met het opnieuw schilderen van de gevel van een kasteel dat maar aan enkelen toebehoort. Of eindelijk de macht teruggeven aan wie werkt, wie leeft en wie dit land doet leven.

Onze voorouders hebben één adel afgeschaft. Het is aan ons om de volgende af te schaffen. Het debat staat open voor iedereen: doe mee.

Vrijheid — Gelijkheid — Waarheid

Leve de demosciocratie!