DEMOSCIOCRATIE – DEMOSCIOCRACY

Vertaling van het Franse artikel van Jacques Rouchaud

Men heeft ons geleerd boeken te respecteren. Diploma’s. Rapporten. Experts. Men heeft ons geleerd dat de waarheid te vinden is in bibliotheken en in de kantoren van ministeries.

Boekenkennis is niet de sleutel. De sleutel is heel vaak de eenvoudige kennis van de mensen ter plaatse: de vrouw uit het dorp, de visser, de boer, de herder. Eén persoon die zijn land kent, is vaak meer waard dan een enorm leger experts van elders. En in de armste streken van de wereld is het deze kennis die levens redt.

De Sundarbans: 20.000 vrouwen tegen de zee

Vanmiddag op Arte een reportage: « India: het groene leger van de Sundarbans » (ARTE Reportage).

De Sundarbans, het grootste mangrovebos ter wereld, strekken zich uit tussen India en Bangladesh, in de Golf van Bengalen. Er wonen meer dan vijf miljoen mensen, onder wie enkele van de armsten ter wereld. De zee rukt op, cyclonen slaan toe, en volgens de reportage zijn er in vijfentwintig jaar vier eilanden volledig verzwolgen.

Wie vecht er in de frontlinie? Geen ministerie, geen instituut. Vrouwen, onder leiding van een uitzonderlijke vrouw. Zij wist het. Zij kende het effect van het planten van mangroven: wortels die het slib vasthouden, land dat zich herstelt, een zee die terugwijkt. Geen rapport heeft haar dat geleerd, maar de kennis van haar eigen land.

Zij bracht de vrouwen van de dorpen samen. Vandaag zijn ze met 20.000, gekleed in groene sari’s zoals de bossen die ze redden. Met schoppen, houwelen en verrekijkers hebben ze in vijftien jaar meer dan 16 miljoen mangroven geplant. Hun wortels remmen de stromingen af, breken de kracht van de golven en beschermen de dorpen tijdens cyclonen. Dat is het enige leger dat de zee heeft teruggedrongen: een groen leger van vrouwen uit het land, geen leger van experts.

De griots wisten het al

Niets hiervan is nieuw. In Afrika weet men al heel lang dat de mangrove het land beschermt, de gezinnen voedt en de zee tegenhoudt. Maar die kennis werd nooit opgeschreven. Ze staat in geen enkel boek. Alleen de griots, de bewakers van het geheugen, konden haar onderwijzen, van mond tot oor, van generatie op generatie.

En omdat ze niet geschreven was, zagen de « geleerden » haar niet. Voor hen bestaat niet wat niet op papier staat. Ze moesten haar jaren later « herontdekken », met studies en congressen.

De man die de woestijn tegenhield

In Burkina Faso heeft een boer, Yacouba Sawadogo, land dat door de woestijn was ingenomen weer groen gemaakt. Zonder diploma landbouwkunde. Hij nam een oude techniek uit zijn streek over en verbeterde haar, de zaï: kleine kuilen graven, er mest in doen, wachten op de regen. Het water blijft, de zaden kiemen, de bomen groeien terug. Waar men zei dat er nooit meer iets zou groeien, kwam een bos terug.

Lange tijd lachte men hem uit. Toen kwamen de experts kijken. En ze begrepen dat de boer gelijk had.

De herder en de hemel

Kijk naar de herder in de bergen. Hij heeft geen satelliet, geen computer. Maar hij leest de hemel boven zijn dal: de kleur van de wolken die onweer aankondigen, de wind die draait voor de regen, de nevel die uit de bergbeek opstijgt, zijn dieren die onrustig worden voor slecht weer. Voor zijn berg, voor morgenochtend, voorspelt hij het weer veel beter dan de weerexperts, die vanuit hun kantoor naar de kaart van een heel land kijken.

Waarom? Omdat hij er is. Elke dag. Al jaren. Zoals zijn vader voor hem. Het terrein liegt niet.

Voor arme streken is het een kwestie van leven

In rijke landen kost een fout van een expert geld. In arme streken kost ze oogsten, huizen, levens. Daar is geen geld om op het volgende rapport te wachten. Wat nodig is, is wat werkt, meteen, met wat men heeft.

En wat werkt, is vaak de lokale kennis:

• Ze kost bijna niets. Schoppen, zaden, handen. Geen geïmporteerde machines, geen schulden.
• Ze is aangepast. Ze is ontstaan uit deze grond, dit klimaat, dit water. Ze is niet bedacht voor een ander land.
• Ze voedt. De mangrove geeft vis, krabben, honing en hout. De zaï geeft gierst en sorghum. Beschermd land wordt weer land dat mensen laat leven.
• Ze geeft vertrouwen terug. Wanneer een dorp ziet dat zijn eigen handelingen het redden, staat het weer op. Het wacht niet langer op hulp van bovenaf. Het handelt.
• Ze wordt doorgegeven. Wat een moeder haar dochter laat zien, wat een oudere aan een jongere vertelt, blijft in het dorp. Niemand kan het afnemen.

Boekenkennis is niet nutteloos. De geleerde kan meten, controleren, uitleggen en helpen verspreiden wat werkt. Maar hij moet eerst luisteren. Hij moet van het terrein leren voordat hij het wil onderwijzen.

Dat is de methode van de demosciocratie

De demosciocratie legt de macht niet in de mond van wie het best praat. Ze legt haar in de handen van wie weet en wie doet:

• De macht vertrekt vanuit het district, waar de mensen hun terrein kennen. Zij zien het probleem als eersten en kennen de oplossingen.
• De territoria zijn autonoom in hun beheer: wat bij een kust past, past niet bij een gebergte. Elk beslist naar zijn eigen werkelijkheid.
• De vertegenwoordigers worden door loting aangewezen onder de burgers, met pariteit: de herder, de visvrouw, de boer, de ambachtsvrouw, de oudere die zich herinnert. Niet alleen gediplomeerden en mooipraters.
• De Kamer van de Corporaties brengt wie met handen en vakmanschap werkt samen, op gelijke voet met de Kamer van het Volk.
• De geleerde blijft nuttig, maar op zijn plaats: hij verheldert, meet en controleert. Hij vervangt noch de ervaring op het terrein, noch het geheugen van het volk.

Heren meesters, de zee leest jullie rapporten niet

Terwijl jullie schreven, week de kust terug. Terwijl jullie debatteerden op congressen, met hapjes en betaalde vliegtickets, verdwenen hele eilanden. Terwijl jullie een geleerde naam voor de oplossing zochten, onderwezen de griots van Afrika haar al generaties lang, zonder boek, zonder diploma, zonder subsidie, zonder podium. En in de Sundarbans waren het vrouwen in groene sari’s, geen comité van experts, die 16 miljoen bomen plantten.

Jullie hebben niets uitgevonden. Jullie hebben niet eens geluisterd. Wat niet geschreven was, hebben jullie geminacht. Wat van het terrein kwam, noemden jullie folklore. Toen hebben jullie « herontdekt ». Toen hebben jullie de studie ondertekend. En nog willen jullie dat men eerst naar jullie luistert?

De zee leest jullie rapporten niet. De mangrove kent jullie titels niet. De woestijn wijkt niet voor jullie diploma’s. En de herder heeft jullie niet nodig om te weten dat het morgen regent. Wat het land vasthoudt, zijn wortels, en de handen die ze planten.

De tijd van de meesters van het woord is voorbij. Wat de griots van Afrika doorgaven, past het groene leger van de Sundarbans toe; wat India en Burkina Faso doen, kunnen Egypte, Tunesië en Frankrijk morgen doen, van volk tot volk, zonder iemand om toestemming te vragen.

Jullie praten. Het volk plant. De demosciocratie beslist.

En sluit elke bijeenkomst, elke samenkomst af door samen het Lied van de Demosciocraten te zingen, op de melodie van de Marseillaise: « De Vrijheid, de Gelijkheid, Leve de Waarheid! »
🎵 Luister naar het Lied van de Demosciocraten · Lees de tekst

Vrijheid — Gelijkheid — Waarheid.
Niemand is meester, niemand is zwak.

Contact: jacques.rouchaud@me.com

Bedankt voor jullie reacties