CƠ QUAN HÀNH CHÍNH, NGÂN HÀNG, THUẾ: HỌ CÓ MÁY TÍNH, CÒN CHÚNG TA LÀM VIỆC — Tiếng Việt

Un retraité épuisé, noyé sous les formulaires et les écrans de connexion (illustration)

Các cơ quan hành chính, ngân hàng và tập đoàn lớn đã tin học hóa mọi thứ. Nhưng họ chưa bao giờ đặt mình vào vị trí của chúng ta. Kết quả là: người công nhân, ông chủ, người về hưu phải làm thay công việc của họ. Và khi có sai sót, đó là lỗi của chúng ta.

Một người về hưu kiệt sức, ngập trong giấy tờ và màn hình đăng nhập (minh họa)

Thế giới đảo ngược

Trước đây, ta đến quầy, và có người cùng ta điền hồ sơ. Ngày nay, chúng ta phải tự làm tất cả: thuế, ngân hàng, quỹ hưu trí, bảo hiểm y tế, kế toán. Một mật khẩu ở đây, một mã nhận qua tin nhắn ở kia, quên một ô, và mọi thứ bị chặn lại. Rồi người ta trách chúng ta đã điền không đúng.

Lần nào cũng vậy, người dân phải tự làm tất cả

Không phải thỉnh thoảng một lần. Mà là mọi lần, với mọi thủ tục. Khai thu nhập: người dân. Chứng minh mình còn sống để nhận lương hưu: người về hưu. Gửi lần thứ mười những giấy tờ y hệt mà cơ quan đã có: lại là chúng ta. Một phần mềm mới? Phải tạo tài khoản mới, mật khẩu mới, nhập lại tất cả. Ở ngân hàng, khách hàng làm công việc của nhân viên quầy. Ở doanh nghiệp, ông chủ làm công việc của công chức. Và nếu màn hình bị treo, nếu trang web không chạy, nếu quá hạn, người phải trả giá luôn là người dân.

Người dân làm tất cả, mọi lần. Cơ quan hành chính chỉ kiểm tra và xử phạt.

Họ 2 km/giờ, chúng ta 200 km/giờ

Những người cầm quyền đã mở rộng bộ máy hành chính, tuyển người ồ ạt và chi những khoản tiền khổng lồ cho máy tính và phần mềm. Nhưng công việc lại do người dân làm. Họ chỉ kiểm tra, hết lần này đến lần khác. Họ sống với tốc độ 2 km/giờ. Còn chúng ta phải sống với tốc độ 200 km/giờ: gấp đôi mức tối đa, mà không được trả công.

Một bên là bộ máy hành chính thong thả kiểm tra, bên kia là người dân chạy vạy điền mọi thứ (minh họa)
Họ 2 km/giờ, chúng ta 200 km/giờ. (minh họa)

Các con số xác nhận điều đó

Đây không chỉ là cảm giác. Chính Thanh tra bảo vệ quyền công dân của Pháp nói như vậy: mỗi năm, hơn 80% số khiếu nại bà nhận được liên quan đến dịch vụ công, hầu như luôn gắn với vấn đề số hóa toàn bộ. Theo khảo sát mới nhất của bà, công bố vào tháng 10 năm 2025, 61% người được hỏi gặp khó khăn với thủ tục hành chính. Và 14 triệu người Pháp cho biết họ không sử dụng thành thạo các công cụ số. Bị ảnh hưởng nhiều nhất là người cao tuổi, người không có bằng cấp, người khuyết tật, tức là những người cần giúp đỡ nhất.

Mỗi nơi một phần mềm, mỗi nơi một mệnh lệnh

Ngay cả khi có trí tuệ nhân tạo, vẫn phải kiểm tra mọi thứ, vì mỗi cơ quan có phần mềm riêng, quy định riêng, màn hình riêng. Ở Microsoft hay Apple, cuối cùng người ta đã thống nhất mọi thứ. Trong bộ máy hành chính Pháp, mỗi người làm việc trong góc của mình, không bao giờ nhìn xem người bên cạnh làm gì. Và mỗi phần mềm trở thành một mệnh lệnh áp đặt lên toàn dân.

Một người dân lạc lối trước bức tường các phần mềm khác nhau không kết nối với nhau (minh họa)
Một trăm phần mềm không kết nối với nhau, và người dân phải tự xoay xở. (minh họa)

Điều chúng ta muốn

  • Một hệ thống duy nhất, đơn giản và giống nhau ở mọi nơi, thay vì một trăm phần mềm không kết nối với nhau.
  • Những gì cơ quan đã biết, cơ quan tự điền. Người dân không phải chép lại những gì Nhà nước đã biết từ lâu.
  • Luôn có một con người để nói chuyện, tại quầy hoặc qua điện thoại, cho ai muốn.
  • Lỗi của phần mềm không bao giờ là lỗi của người dân.

Dân tri trị: đưa bộ máy hành chính trở lại phục vụ nhân dân

Trong dân tri trị, bộ máy hành chính phục vụ nhân dân, chứ không phải ngược lại. Những người thiết kế phần mềm trước hết phải đặt mình vào vị trí của người sử dụng. Phải chấm dứt hệ thống này.

Một nhân viên tươi cười giúp một cặp vợ chồng về hưu tại quầy (minh họa)
Bộ máy hành chính phục vụ nhân dân, chứ không phải ngược lại. (minh họa)

Không phải nhân dân làm việc cho bộ máy hành chính. Mà bộ máy hành chính phải làm việc cho nhân dân.

Một thẻ duy nhất cho mỗi công dân, ngay từ khi sinh ra. Một chiếc thẻ dung lượng lớn, trao cho em bé ngay khi chào đời, gộp tất cả: căn cước, thẻ bảo hiểm y tế, hồ sơ bệnh án và thẻ ngân hàng. Thẻ gắn với dấu vân mắt của chủ thẻ: không ai khác dùng được, gian lận trở nên rất khó và việc kiểm tra rất đơn giản. Không còn mười chiếc thẻ, mười mật mã và mười phần mềm: chỉ một thẻ, được bảo vệ, mà người dân vẫn là chủ duy nhất. Không ai có thể đọc thẻ nếu chủ thẻ không đồng ý.

Tự do – Bình đẳng – Sự thật.

Cảm ơn những bình luận của bạn.

👉 demosciocracy.com
✉️ jacques.rouchaud@me.com

📩 Recevez les nouveaux articles par e-mail
Get new articles by e-mail

Merci de vos commentaires