Bản dịch bài viết tiếng Pháp của Jacques Rouchaud
Hai số phận trên đỉnh cao tài chính, một nước Pháp ngày càng nợ nần: kết quả ở đâu?
Phải chăng nước Pháp đã giao tương lai của mình cho những người hiểu tài chính nhất, mà vẫn không đạt được những kết quả kinh tế như mong đợi?
Đó là câu hỏi mà người Pháp có quyền đặt ra.
Năm 2017, Emmanuel Macron lên làm Tổng thống Cộng hòa. Con đường của ông tại Tổng Thanh tra Tài chính, rồi trong ngân hàng đầu tư, đặc biệt là tại Rothschild, góp phần xây dựng hình ảnh một người nắm vững các cơ chế kinh tế và tài chính.
Như vậy, con đường của ông gắn liền phần lớn với thế giới tài chính và kinh tế. Người Pháp có quyền chính đáng mong đợi từ kinh nghiệm ấy một sự quản lý Nhà nước nghiêm ngặt, một sự kiểm soát chi tiêu tốt hơn và một chiến lược kinh tế giúp củng cố nền sản xuất quốc gia.
Hai năm sau, vào năm 2019, Christine Lagarde nắm chức Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu. Con đường của bà cũng quan trọng không kém: Bộ trưởng Kinh tế và Tài chính Pháp, Tổng Giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế, rồi đứng đầu thiết chế tiền tệ châu Âu.
Hai nhân vật người Pháp ở đỉnh cao trách nhiệm tài chính. Một người lãnh đạo nước Pháp. Người kia chủ trì thiết chế tiền tệ chính của khu vực đồng euro. Người ta gần như có thể gọi họ là vua và nữ hoàng tài chính.
Nhưng một câu hỏi căn bản đặt ra: thực tế kết quả đối với nước Pháp là gì?
1. Emmanuel Macron: từ thế giới ngân hàng đến vị trí lãnh đạo nước Pháp
Emmanuel Macron không lên làm Tổng thống mà không có kinh nghiệm tài chính. Ông đã làm việc tại Tổng Thanh tra Tài chính, gia nhập ngân hàng đầu tư, rồi giữ chức Bộ trưởng Kinh tế trước khi trở thành Tổng thống.
Thế nhưng, tài khoản công vẫn mất cân đối sâu sắc. Nợ công của Pháp tiếp tục tăng và thâm hụt vẫn lớn.
Điều đó đặt ra một câu hỏi về trách nhiệm chính trị: sau nhiều năm đứng đầu Nhà nước, có thể trình bày bản tổng kết nào về việc kiểm soát chi tiêu công?
Biết về tài chính không đủ để quản lý tốt một đất nước. Lãnh đạo một quốc gia đòi hỏi phải hiểu sản xuất, doanh nghiệp, lao động, các vùng và những nhu cầu thực sự của người dân. Tài chính là một công cụ. Tự nó không tạo thành một chính sách kinh tế.
2. Christine Lagarde: từ Bercy đến đỉnh cao tài chính châu Âu
Christine Lagarde cũng có một con đường quan trọng trong các thiết chế tài chính quốc tế. Bộ trưởng Kinh tế và Tài chính từ năm 2007 đến 2011, sau đó bà lãnh đạo IMF trong tám năm. Tháng 11 năm 2019, bà nắm chức Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu với nhiệm kỳ tám năm.
Như vậy, bà đứng đầu một thiết chế có vai trò quyết định đối với chính sách tiền tệ của khu vực đồng euro. Nhưng phải có một sự phân biệt thiết yếu: Ngân hàng Trung ương châu Âu không quản lý ngân sách của Pháp. Ngân hàng này điều hành chính sách tiền tệ của khu vực đồng euro, đặc biệt về ổn định giá cả.
Do đó, một mình Christine Lagarde không chịu trách nhiệm về các khoản thâm hụt của Pháp. Ngược lại, con đường và trách nhiệm của bà đặt ra một câu hỏi rộng hơn về vị trí của các thiết chế tài chính lớn trong những quyết định ảnh hưởng đến kinh tế châu Âu.
Còn lại chỗ nào cho nền kinh tế sản xuất, cho doanh nghiệp, người làm công và công dân trước sức mạnh của các cơ chế tài chính?
3. Hai con đường danh giá, nhưng một câu hỏi không thể né tránh: kết quả
Đây là cốt lõi của vấn đề. Theo số liệu do INSEE công bố cho năm 2025, thâm hụt công của Pháp đạt 152,5 tỉ euro và nợ công khoảng 3.460,5 tỉ euro, tức 115,7% GDP. Chi tiêu công chiếm khoảng 57,3% GDP.
Những con số này phải khiến chúng ta phải suy nghĩ. Nước Pháp có một nền kinh tế quan trọng, những doanh nghiệp hiệu quả, nguồn nhân lực to lớn và năng lực sản xuất được công nhận. Vậy mà nước này vẫn tiếp tục tài trợ một phần quan trọng hoạt động của mình bằng vay nợ.
Không phải là khẳng định rằng hai người chịu trách nhiệm về mọi khó khăn của đất nước. Mà là đòi hỏi giải trình từ một hệ thống trong đó trách nhiệm thì nhiều, quyết định thì phức tạp và kết quả đôi khi khó xác định.
Liệu năng lực tài chính được phô bày có nên được xem là sự bảo đảm cho việc quản lý tốt?
Kinh nghiệm nghề nghiệp, danh hiệu và những chức vụ danh giá không bao giờ miễn trừ nghĩa vụ giải trình về kết quả.
4. Nước Pháp không cần một phép màu tài chính mới
Nước Pháp không cần tìm một công thức tài chính mới để che giấu những khó khăn của mình. Nước Pháp phải bắt đầu bằng cách nhìn vào các khoản chi tiêu, xem xét tính hữu ích của chúng và giành lại quyền kiểm soát hoạt động của mình.
- Tổ chức hành chính của chúng ta thực sự tốn bao nhiêu?
- Có bao nhiêu cơ cấu can thiệp vào cùng những nhiệm vụ?
- Những khoản chi nào không mang lại kết quả đủ?
- Vì sao không đo lường một cách có hệ thống hiệu quả của đồng tiền công?
- Vì sao không trao thêm trách nhiệm cho những người hiểu thực tế của các vùng?
Phải chấm dứt việc nhầm lẫn giữa chi tiêu và đầu tư. Một euro được chi ra không nhất thiết là một euro hữu ích. Một euro được đầu tư vào một doanh nghiệp sản xuất, một chương trình đào tạo hiệu quả, một cơ sở hạ tầng thiết yếu hay một đổi mới sáng tạo, ngược lại, có thể góp phần tạo ra của cải mới.
Ưu tiên phải là giảm các khoản chi không chính đáng và sử dụng chính xác những nguồn lực do nước Pháp và nhân dân Pháp làm ra.
5. Của cải của một đất nước không nằm trong các văn phòng tài chính
Của cải trước hết nằm ở những người đàn ông và phụ nữ lao động: ở những doanh nghiệp chế tạo, những người nông dân sản xuất, những người thợ xây dựng, những nhà nghiên cứu đổi mới và những doanh nhân chấp nhận rủi ro.
Của cải nằm ở các vùng. Nước Pháp phải tìm lại một cách tổ chức biết coi trọng năng lực và đặt trách nhiệm lên những người ra quyết định.
Phải chuyển từ logic phân phát ngân sách thường xuyên sang logic sản xuất, kiểm soát và kết quả.
Đó chính là một trong những suy tư căn bản của Dân Tri Trị: đặt lại tri thức, năng lực, trách nhiệm và sự thật vào trung tâm hoạt động của xã hội.
Việc quản lý một đất nước không được là chuyện uy tín thể chế. Đó phải là chuyện những kết quả đo lường được cho người dân.
Kết luận: quyền lực tài chính không bao giờ được làm quên đi nhân dân
Emmanuel Macron và Christine Lagarde đều đã đạt tới những trách nhiệm cao nhất trong lĩnh vực của mình. Con đường của họ cho thấy vị trí to lớn mà tài chính chiếm giữ trong các thiết chế của Pháp và châu Âu.
Nhưng nước Pháp không chỉ là các ngân hàng, thị trường tài chính và thiết chế tiền tệ của mình. Nước Pháp được tạo nên bởi hàng triệu con người lao động, sản xuất, kinh doanh và góp phần tài trợ cho hoạt động của đất nước. Chính họ phải luôn ở trung tâm của mọi quyết định.
Vì vậy, vấn đề không phải là ai nắm vững các cơ chế tài chính nhất. Vấn đề là làm thế nào để sử dụng một cách thông minh những của cải do đất nước làm ra.
Phải giảm các khoản chi vô ích, đặt trách nhiệm lên những người ra quyết định, đơn giản hóa các cơ cấu và đầu tư vào những gì thực sự tạo ra giá trị.
Chúng ta không cần một vị vua tài chính hay một nữ hoàng tài chính để hứa hẹn với chúng ta một tương lai tốt đẹp hơn. Chúng ta cần một cách tổ chức biết tôn trọng, bảo vệ và làm sinh sôi lao động cùng trí tuệ của nhân dân mình.
Nước Pháp phải tìm lại ý thức trách nhiệm. Bởi một quốc gia không được đánh giá qua tầm cao của những người lãnh đạo trong các thiết chế tài chính, mà qua chất lượng cuộc sống mà quốc gia đó mang lại cho người dân và tương lai mà quốc gia đó chuẩn bị cho con cái mình.
TỰ DO – BÌNH ĐẲNG – SỰ THẬT
Của cải thực sự của một quốc gia là nhân dân của quốc gia đó. Trách nhiệm đầu tiên của những người lãnh đạo là không bao giờ được quên điều đó.
Mercidevoscommentaires