Vertaling van het Franse artikel van Jacques Rouchaud
Twee levenslopen aan de top van de financiën, een Frankrijk met steeds meer schulden: waar zijn de resultaten?
Heeft Frankrijk zijn toekomst toevertrouwd aan degenen die de financiën het best kennen, zonder daarmee de verwachte economische resultaten te behalen?
Dat is een vraag die de Fransen het recht hebben te stellen.
In 2017 wordt Emmanuel Macron president van de Republiek. Zijn loopbaan bij de Algemene Inspectie van Financiën en vervolgens in het zakenbankwezen, met name bij Rothschild, draagt bij aan zijn imago van een man die de economische en financiële mechanismen beheerst.
Zijn loopbaan werd dus grotendeels geassocieerd met de wereld van de financiën en de economie. De Fransen mochten van deze ervaring terecht een strikt beheer van de staat verwachten, een betere beheersing van de uitgaven en een economische strategie die de nationale productie versterkt.
Twee jaar later, in 2019, neemt Christine Lagarde het voorzitterschap van de Europese Centrale Bank op zich. Haar loopbaan is even belangrijk: Frans minister van Economie en Financiën, directeur-generaal van het Internationaal Monetair Fonds en vervolgens aan het hoofd van de Europese monetaire instelling.
Twee Franse persoonlijkheden aan de top van de financiële verantwoordelijkheden. De een leidt Frankrijk. De ander zit de belangrijkste monetaire instelling van de eurozone voor. Men zou hen bijna de koning en de keizerin van de financiën kunnen noemen.
Maar een fundamentele vraag dringt zich op: wat zijn de werkelijke resultaten voor Frankrijk?
1. Emmanuel Macron: van de bankwereld naar de leiding van Frankrijk
Emmanuel Macron is niet zonder financiële ervaring president geworden. Hij werkte bij de Algemene Inspectie van Financiën, stapte over naar het zakenbankwezen en was vervolgens minister van Economie voordat hij president werd.
De overheidsfinanciën blijven echter diep uit balans. De Franse staatsschuld is blijven stijgen en het tekort blijft groot.
Dit roept een vraag van politieke verantwoordelijkheid op: welke balans kan na meerdere jaren aan het hoofd van de staat worden voorgelegd op het gebied van de beheersing van de overheidsuitgaven?
Het is niet genoeg de financiën te kennen om een land goed te besturen. Een natie leiden vereist inzicht in de productie, de bedrijven, de arbeid, de territoria en de werkelijke behoeften van de bevolking. Financiën zijn een instrument. Op zichzelf vormen ze geen economisch beleid.
2. Christine Lagarde: van Bercy naar de top van de Europese financiën
Ook Christine Lagarde heeft een belangrijke loopbaan in de internationale financiële instellingen. Minister van Economie en Financiën van 2007 tot 2011, leidt ze daarna acht jaar het IMF. In november 2019 neemt ze het voorzitterschap van de Europese Centrale Bank op zich voor een mandaat van acht jaar.
Zo staat ze aan het hoofd van een instelling die bepalend is voor het monetaire beleid van de eurozone. Maar er moet een essentieel onderscheid worden gemaakt: de ECB beheert de begroting van Frankrijk niet. Ze voert het monetaire beleid van de eurozone, met name op het gebied van prijsstabiliteit.
Christine Lagarde is dus niet in haar eentje verantwoordelijk voor de Franse tekorten. Haar loopbaan en haar verantwoordelijkheden roepen daarentegen een bredere vraag op over de plaats die de grote financiële instellingen innemen in de beslissingen die de Europese economie beïnvloeden.
Welke plaats blijft er over voor de productieve economie, de bedrijven, de werknemers en de burgers tegenover de macht van de financiële mechanismen?
3. Twee prestigieuze loopbanen, maar één onvermijdelijke vraag: de resultaten
Hier ligt de kern van het probleem. Volgens de door het INSEE gepubliceerde cijfers voor 2025 bedraagt het Franse overheidstekort 152,5 miljard euro en de staatsschuld ongeveer 3.460,5 miljard euro, oftewel 115,7% van het bbp. De overheidsuitgaven vertegenwoordigen ongeveer 57,3% van het bbp.
Deze cijfers moeten ons wakker schudden. Frankrijk heeft een belangrijke economie, goed presterende bedrijven, aanzienlijke menselijke hulpbronnen en een erkende productiecapaciteit. Toch blijft het een groot deel van zijn functioneren met schulden financieren.
Het gaat er niet om te beweren dat twee personen verantwoordelijk zijn voor alle moeilijkheden van het land. Het gaat erom rekenschap te vragen van een systeem waarin de verantwoordelijkheden talrijk zijn, de beslissingen complex en de resultaten soms moeilijk vast te stellen.
Moet tentoongespreide financiële bekwaamheid worden beschouwd als een garantie voor goed beheer?
Beroepservaring, titels en prestigieuze functies ontslaan nooit van de plicht rekenschap af te leggen over de resultaten.
4. Frankrijk heeft geen nieuw financieel wonder nodig
Frankrijk hoeft geen nieuwe financiële formule te vinden om zijn moeilijkheden te verhullen. Het moet beginnen met naar zijn uitgaven te kijken, hun nut te onderzoeken en de controle over zijn functioneren terug te nemen.
- Wat kost onze administratieve organisatie werkelijk?
- Hoeveel structuren zijn actief op dezelfde taken?
- Welke uitgaven leveren geen voldoende resultaat op?
- Waarom wordt de doeltreffendheid van overheidsgeld niet systematisch gemeten?
- Waarom geeft men niet meer verantwoordelijkheid aan hen die de realiteit van de territoria kennen?
We moeten ophouden uitgeven en investeren met elkaar te verwarren. Een uitgegeven euro is niet noodzakelijk een nuttige euro. Een euro die wordt geïnvesteerd in een productief bedrijf, een doeltreffende opleiding, een onmisbare infrastructuur of een innovatie kan daarentegen bijdragen aan het scheppen van nieuwe rijkdom.
De prioriteit moet zijn de ongerechtvaardigde uitgaven te verminderen en de door Frankrijk en zijn volk voortgebrachte middelen nauwkeurig te gebruiken.
5. De rijkdom van een land bevindt zich niet in de kantoren van de financiën
Die bevindt zich in de eerste plaats in de mannen en vrouwen die werken: in de bedrijven die vervaardigen, de boeren die produceren, de ambachtslieden die bouwen, de onderzoekers die vernieuwen en de ondernemers die risico’s nemen.
Die bevindt zich in de territoria. Frankrijk moet weer tot een organisatie komen die vaardigheden waardeert en degenen die beslissingen nemen verantwoordelijk stelt.
We moeten overgaan van een logica van permanente verdeling van budgetten naar een logica van productie, controle en resultaten.
Dat is precies een van de fundamentele overwegingen van de Demosciocratie: kennis, vaardigheden, verantwoordelijkheid en waarheid opnieuw centraal stellen in het functioneren van de samenleving.
Het besturen van een land mag geen zaak van institutioneel prestige zijn. Het moet een zaak zijn van meetbare resultaten voor de bevolking.
Conclusie: de financiële macht mag het volk nooit doen vergeten
Emmanuel Macron en Christine Lagarde hebben allebei de hoogste verantwoordelijkheden op hun respectieve terrein bereikt. Hun loopbanen getuigen van de aanzienlijke plaats die de financiën innemen in de Franse en Europese instellingen.
Maar Frankrijk is niet terug te brengen tot zijn banken, zijn financiële markten en zijn monetaire instellingen. Het bestaat uit miljoenen mensen die werken, produceren, ondernemen en bijdragen aan de financiering van zijn functioneren. Zij zijn het die in het centrum van alle beslissingen moeten blijven.
De vraag is dus niet wie de financiële mechanismen het best beheerst. De vraag is hoe de door het land voortgebrachte rijkdom verstandig te gebruiken.
We moeten de nutteloze uitgaven verminderen, de besluitvormers verantwoordelijk stellen, de structuren vereenvoudigen en investeren in wat werkelijk waarde schept.
We hebben geen koning van de financiën en geen keizerin van de financiën nodig om ons een betere toekomst te beloven. We hebben een organisatie nodig die de arbeid en de intelligentie van haar volk weet te respecteren, te beschermen en vrucht te laten dragen.
Frankrijk moet de zin voor verantwoordelijkheid terugvinden. Want een natie wordt niet beoordeeld naar de hoogte die haar leiders in de financiële instellingen bereiken, maar naar de levenskwaliteit die ze haar inwoners biedt en de toekomst die ze voor haar kinderen voorbereidt.
VRIJHEID – GELIJKHEID – WAARHEID
De ware rijkdom van een natie is haar volk. De eerste verantwoordelijkheid van wie haar leidt, is dat nooit te vergeten.
Mercidevoscommentaires