DEMOSCIOCRATIE

Bản dịch bài viết bằng tiếng Pháp của Jacques Rouchaud

Một cuộc biểu tình bắt đầu. Vài giờ sau, cửa kính bị đập vỡ, cửa hàng bị vét sạch, tiểu thương bị phá sản. Hôm sau, các chính khách lần lượt xuất hiện trước ống kính, hứa hẹn cứng rắn, rồi chẳng còn gì nữa. Và cảnh tượng lại tái diễn ở cuộc biểu tình kế tiếp, ở Pháp cũng như ở nhiều nước khác.

Phải dám đặt câu hỏi: vì sao? Những vụ đập phá này không từ trên trời rơi xuống. Chúng là kết quả của năm mươi năm quyết định thiếu suy xét, những lần buông bỏ nối tiếp nhau và một quyền lực chính trị luôn thích xử lý cảm xúc hơn là giải quyết nguyên nhân.

1. Năm mươi năm nhập cư mà không có chính sách hội nhập

Mọi chuyện bắt đầu từ hơn năm mươi năm trước. Sau khi Valéry Giscard d’Estaing đắc cử năm 1974, nước Pháp tạm ngừng nhập cư lao động nhưng lại mở ra, với chính sách đoàn tụ gia đình, một dòng nhập cư định cư. Cả những gia đình trọn vẹn kéo đến. Lựa chọn đó có thể biện hộ được; điều không thể biện hộ là những gì diễn ra sau đó.

Bởi không một chính phủ nào, dù cánh hữu hay cánh tả, xây dựng chính sách tiếp nhận và hội nhập lẽ ra phải đi kèm: học ngôn ngữ, hỗ trợ các gia đình, tiếp cận việc làm thực sự, sự đan xen xã hội trong các khu phố. Người ta dồn những người mới đến vào cùng những khu nhà ở, rồi mặc kệ. Năm mươi năm sau, gieo gì gặt nấy: cả những khu phố mà Nhà nước không còn thực sự bước vào và nơi những luật lệ khác đã bén rễ.

2. Trẻ em bị bỏ mặc từ 10 hay 11 tuổi

Cốt lõi của vấn đề nằm ở đây. Trong những khu phố này, quá nhiều trẻ em bị thả ra đường phố từ 10 hay 11 tuổi. Đôi khi vì cha mẹ quá sức, vắng mặt hay chính họ cũng lạc lối; đôi khi vì người ta khiến một cậu bé ở tuổi đó tin rằng mình đã là «đàn ông» và không còn phải trình báo với ai nữa.

Nhà trường, quá tải, không bù đắp được những gì gia đình không còn truyền lại. Thiếu nhà giáo dục, các câu lạc bộ đóng cửa, những người lớn làm gương biến mất. Một đứa trẻ không khuôn khổ, không định hướng và không thấy tương lai sẽ trở thành con mồi.

3. Bọn buôn ma túy, “trường học” đầu tiên của đường phố

Con mồi đó, các đường dây ma túy nhận ra ngay lập tức. Canh gác lúc 11 tuổi, bán hàng lúc 14 tuổi: việc buôn bán mang lại những gì xã hội không còn trao cho — tiền dễ kiếm, một chỗ đứng, một địa vị. Đứa trẻ học được rất sớm rằng luật pháp không được thi hành, rằng có thể kiếm trong một ngày số tiền mà cha nó kiếm trong một tháng, và rằng bạo lực thì có lợi.

Những đứa không sa vào buôn ma túy thường trượt dần vào một lối sống dễ dãi và trộm vặt. Mảnh đất đã sẵn sàng cho những gì tiếp theo.

4. Các cuộc biểu tình, mảnh đất để cướp bóc

Khi đó, mỗi cuộc biểu tình lớn đều trở thành một cơ hội. Nhóm black bloc mở đường: chúng đập vỡ cửa kính, đối đầu với lực lượng trật tự và gây hỗn loạn. Phía sau chúng, những băng nhóm đến để cướp bóc nhân lên gấp bội những vụ trộm cắp. Người ta không còn đập phá để đòi hỏi, mà đập phá để trộm cắp dễ hơn.

Những nạn nhân đầu tiên không phải là kẻ quyền thế. Đó là các tiểu thương, thợ thủ công, những ông chủ nhỏ đã mất cả đời để gây dựng cơ ngơi, và những người biểu tình lương thiện, mà chính nghĩa của họ bị những hình ảnh tàn phá làm vấy bẩn và bóp nghẹt. Người dân trả giá hai lần: bằng thiệt hại, rồi bằng tiền thuế dùng để sửa chữa.

5. Sự bất lực của các “vương hầu” của nền Cộng hòa

Vì sao không có gì thay đổi? Bởi vì hệ thống chính trị hiện nay chẳng có lợi ích gì trong việc giải quyết vấn đề tận gốc. Nhiệm kỳ ngắn, các quyết định được đưa ra xa thực địa, và mỗi chính phủ đổ lỗi cho chính phủ trước. Người ta công bố kế hoạch, điều cảnh sát cơ động, ban hành thêm một đạo luật — rồi chờ đợt bùng phát tiếp theo.

Những người quyết định không sống trong những khu phố này, không kinh doanh những cửa hàng này và chưa bao giờ thực sự phải chịu trách nhiệm. Chính sự bất lực của giới chính khách này đã biến một vấn đề xã hội thành một thảm kịch triền miên.

6. Nền dân trí chủ sẽ thay đổi điều gì

Nền dân trí chủ không hứa hẹn phép màu. Nó đề xuất một cách tổ chức khác, áp dụng được ở mọi quốc gia, đặt trách nhiệm vào nơi có vấn đề: vùng lãnh thổ.

• Hội đồng Lãnh thổ thấy ngay. 40 thành viên của hội đồng — 20 đại diện của nhân dân và 20 đại diện của các phường hội nghề nghiệp, đến từ 20 quận — họp mỗi tuần. Một khu phố đang trượt dốc, một đường dây buôn ma túy đang bám rễ, những đứa trẻ bỏ học: thông tin được báo lên ngay lập tức, thay vì thất lạc trong các văn phòng của một bộ.
• An ninh và tư pháp gần dân nhất có thể. Điều 9 của Hiến pháp dân trí chủ nói rõ: vùng lãnh thổ trực tiếp tham gia tổ chức hai lĩnh vực này và có đủ phương tiện cần thiết. Không còn phải chờ một quyết định cấp quốc gia mới hành động.
• Vùng lãnh thổ quản lý giáo dục, phòng ngừa và đời sống xã hội. Chính vùng lãnh thổ có thể đưa người lớn, nhà giáo dục và các hoạt động trở lại nơi trẻ em bị bỏ mặc ngoài đường phố, và thực sự đồng hành cùng các gia đình.
• Tiểu thương có tiếng nói. Một nửa Hội đồng đại diện cho các ngành nghề và hoạt động. Những người chịu cảnh cướp bóc trực tiếp tham gia vào các quyết định.
• Ai thất bại sẽ bị thay thế. Tổng giám đốc vùng lãnh thổ có thể bị bãi nhiệm bất cứ lúc nào nếu quản lý yếu kém. Không người có trách nhiệm nào có thể nấp sau một nhiệm kỳ năm năm.
• Sự thi đua giữa các vùng lãnh thổ. An ninh, chất lượng cuộc sống, sự hài lòng của người dân: 352 vùng lãnh thổ được đánh giá theo cùng tiêu chí, và năm vùng tốt nhất được khen thưởng. Để một khu phố mục ruỗng không còn có lợi nữa.

Kết luận

Trộm cắp và đập phá không phải là định mệnh. Chúng là kết quả của sự buông bỏ: buông bỏ trẻ em, buông bỏ khu phố, buông bỏ tiểu thương, bởi một quyền lực quyết định từ xa và không chịu trách nhiệm về điều gì. Chừng nào còn giao những vấn đề này cho cùng những “vương hầu” của nền Cộng hòa, chúng ta sẽ nhận được cùng những kết quả.

Nền dân trí chủ trả quyền lực về cho vùng lãnh thổ, việc quản lý về cho năng lực và quyền kiểm soát về cho nhân dân. Chính ở đó, gần nhất với cuộc sống thực, chúng ta mới có thể một lần nữa bảo vệ trẻ em, các gia đình và những người lao động.

Tự do — Bình đẳng — Sự thật

Cảm ơn những bình luận của bạn