Nền dân trí chủ (Démosciocratie) — Quyền lực của các Viện và cơ quan Hành pháp

1. Lãnh thổ: nền tảng căn bản của quyền lực

Nền dân trí chủ trước hết dựa trên Lãnh thổ. Đó là đơn vị căn bản của sự đại diện, của tổ chức và của việc chuyển tải các nhu cầu của người dân lên trên.

Mỗi Lãnh thổ có Hội đồng của mình, được thành lập theo nguyên tắc căn bản về sự cân bằng:

50 % đại diện của Nhân dân và 50 % đại diện của các Phường hội và Dịch vụ, đại diện cho các hoạt động kinh tế, nghề nghiệp và các lực lượng năng động của Lãnh thổ.

Tổ chức này không bao giờ được đảo ngược: quyền lực xuất phát từ Lãnh thổ và đi lên các thể chế quốc gia.

Như vậy, mỗi Lãnh thổ chỉ định các đại diện của mình vào hai Viện quốc gia:

• Viện Nhân dân, trực tiếp đại diện cho công dân và các Lãnh thổ;
• Viện các Phường hội và Dịch vụ, đại diện cho các hoạt động nghề nghiệp, kinh tế và các dịch vụ cần thiết cho xã hội.

Vì các đại diện được thay mới theo nguyên tắc hàng năm mà nền dân trí chủ quy định, các Viện liên tục được đổi mới từ cơ sở. Do đó, chúng không tạo thành một giai cấp chính trị thường trực.

2. Hai Viện: trung tâm của quyền lực quốc gia

Hai Viện tập hợp sự đại diện của toàn bộ các Lãnh thổ của nước Pháp.

Cùng nhau, chúng tạo thành trung tâm ra quyết định quốc gia.

Chúng soạn thảo các quy tắc chung, xác định các định hướng lớn của đất nước, quyết định các sứ mệnh quốc gia và kiểm soát việc thực hiện chúng.

Nguyên tắc rất đơn giản:

các Lãnh thổ chuyển nhu cầu lên trên; các Viện đối chiếu, sắp xếp và quyết định; cơ quan Hành pháp thực thi các quyết định của họ.

Phải luôn luôn tồn tại một sự vận động theo cả hai chiều.

Lãnh thổ → các Viện → Hành pháp → Lãnh thổ

nhưng đồng thời cũng:

Lãnh thổ → Hành pháp → các Viện

Như vậy, khi một quyết định quốc gia gặp khó khăn trong quá trình áp dụng, thông tin phải có thể được chuyển lên ngay lập tức. Khi đó, cơ quan Hành pháp trình bày với các Viện những khó khăn đã ghi nhận và có thể đề xuất với họ những điều chỉnh.

Tuy nhiên, nó không tự mình quyết định một định hướng căn bản mới: quyết định thuộc về hai Viện.

3. Tuyển chọn cơ quan Hành pháp

Cơ quan Hành pháp không xuất thân từ một giai cấp chính trị thường trực.

Các nhóm có khả năng đảm nhận việc điều hành hành pháp của đất nước công khai trình bày tổ chức, năng lực, phương pháp của mình và khả năng hoàn thành các sứ mệnh đã được xác định cho đất nước.

Việc tuyển chọn diễn ra theo hai bước.

Ở bước thứ nhất, toàn thể công dân Pháp tham gia một cuộc bỏ phiếu toàn quốc. Cuộc bỏ phiếu này cho phép chọn ra bốn nhóm dẫn đầu.

Ở bước thứ hai, hai Viện xem xét bốn nhóm này và chọn ra nhóm sẽ nhận trách nhiệm của cơ quan Hành pháp.

Như vậy, Nhân dân tham gia trực tiếp vào việc lựa chọn ban đầu, trong khi các đại diện đến từ mọi Lãnh thổ thực hiện sự lựa chọn cuối cùng.

Tuy vậy, nhóm được chọn không vì thế mà nhận được một quyền lực độc lập với các Viện.

Nó nhận một sứ mệnh thực thi.

4. Chức năng của cơ quan Hành pháp

Cơ quan Hành pháp là cánh tay hành chính và tác nghiệp của hai Viện.

Chức năng căn bản của nó là biến các quyết định của hai Viện thành những hành động cụ thể.

Nó điều hành bộ máy hành chính quốc gia cần thiết cho việc thực thi này, điều phối các sứ mệnh chung lớn và truyền đạt các định hướng quốc gia xuống các cơ cấu chịu trách nhiệm thực hiện.

Nó cũng phải bảo đảm chiều vận động ngược lại: thu nhận những khó khăn, kết quả, nhu cầu và đề xuất đến từ các Lãnh thổ và trình bày chúng trước hai Viện.

Do đó, cơ quan Hành pháp có khả năng đề xuất xuất phát từ kinh nghiệm thực thi của mình.

Nhưng đề xuất không phải là quyết định.

Khi nó cho rằng một quy tắc cần được sửa đổi, một tổ chức hoạt động kém hiệu quả hoặc một khoản chi là vô ích, nó thông báo cho các Viện, cung cấp các dữ kiện cần thiết và có thể đề xuất một giải pháp. Các Viện quyết định.

Sau đó, cơ quan Hành pháp áp dụng quyết định đó.

5. Trách nhiệm và bãi miễn

Cơ quan Hành pháp luôn luôn chịu trách nhiệm trước hai Viện.

Nó không có một quyền lực được bảo đảm trong một thời hạn cho phép nó chống lại hai Viện một cách lâu dài.

Nếu nó không còn thực hiện đúng các sứ mệnh của mình, nếu nó đi chệch khỏi các quyết định của các Viện, nếu nó trở nên kém hiệu quả hoặc nếu phát hiện những sai phạm nghiêm trọng, hai Viện có thể chấm dứt chức vụ của nó theo các quy tắc hiến pháp đã được quy định.

Nguyên tắc phải là nguyên tắc trách nhiệm thường xuyên:

một chức vụ chỉ tồn tại chừng nào nó còn được thực thi đúng đắn.

Cùng một logic đó phải được áp dụng cho những người phụ trách chính đặt dưới quyền của cơ quan Hành pháp.

6. Lãnh thổ và Vùng: hai chức năng khác nhau

Vùng không được trở thành một cấp chính trị cao hơn Lãnh thổ.

Lãnh thổ vẫn tự chủ trong phạm vi thẩm quyền của mình và là nền tảng của nền dân trí chủ.

Vùng chủ yếu là một đầu mối tổ chức, điều phối và kiểm soát một số sứ mệnh quốc gia lớn khi cần một tổ chức vượt ra ngoài ranh giới của một Lãnh thổ duy nhất.

Giáo dục là một ví dụ.

Hai Viện xác định các định hướng chung lớn: kiến thức cơ bản, mục tiêu quốc gia, yêu cầu đào tạo và các nguyên tắc cho phép bình đẳng chung giữa các công dân.

Cơ quan Hành pháp tổ chức việc triển khai các định hướng đó.

Các Vùng có thể đảm nhận việc điều phối và kiểm soát cần thiết cho việc áp dụng này.

Nhưng các Lãnh thổ vẫn giữ khả năng chuyển lên trên thực tế, khó khăn và nhu cầu của mình.

Do đó, hệ thống không bao giờ chỉ vận hành từ trên xuống dưới.

Nó luôn vận hành theo cả hai chiều.

7. Quốc phòng và các chức năng quốc gia lớn

Một số sứ mệnh tự nhiên đòi hỏi một tổ chức quốc gia thống nhất.

Quốc phòng và các lực lượng vũ trang là ví dụ chính.

Chúng thuộc về định hướng và sự kiểm soát của hai Viện, còn việc triển khai tác nghiệp được giao cho cơ quan Hành pháp và các cơ cấu chuyên môn có thẩm quyền.

Những chức năng chung lớn khác có thể theo một cách tổ chức tương tự khi lợi ích của toàn bộ đất nước đòi hỏi sự thống nhất trong vận hành.

Tuy nhiên, trong Hiến pháp cần phải phân định rõ ràng điều gì thực sự thuộc cấp quốc gia và điều gì phải thuộc trách nhiệm của các Lãnh thổ.

8. Một bộ máy hành chính quốc gia cố ý tinh gọn

Nền dân trí chủ phải tránh việc nhân lên các cơ quan hành chính, tổ chức, ủy ban và cơ quan chuyên trách có chức năng chồng chéo nhau.

Mọi cơ cấu hành chính phải tương ứng với một sứ mệnh có thể xác định được và cần thiết.

Khi một tổ chức không còn có ích một cách có thể chứng minh được, khi chức năng của nó có thể được thực hiện bởi một cơ cấu hiện có hoặc khi nó là một sự trùng lặp hành chính, nó phải có thể bị bãi bỏ.

Bộ máy hành chính là một công cụ phục vụ người dân, chứ không phải một tổ chức nhằm bảo đảm sự tồn tại vĩnh viễn của chính nó.

Công nghệ số và trí tuệ nhân tạo có thể cho phép tự động hóa một phần quan trọng các công việc hành chính, các hoạt động kiểm tra và trao đổi thông tin.

Mục tiêu gồm hai mặt: có được sự kiểm soát hiệu quả đồng thời giảm đáng kể các thủ tục không cần thiết cho công dân và doanh nghiệp.

9. Tài chính, thuế và phân phối lại

Dưới quyền của hai Viện, cơ quan Hành pháp cũng đảm nhận việc tổ chức thu các nguồn lực quốc gia.

Mức thu phải được giới hạn ở những gì cần thiết cho việc vận hành các sứ mệnh đã được quyết định một cách tập thể.

Sau đó, các khoản thu phải được phân bổ và phân phối lại theo các quy tắc minh bạch cho phép:

vận hành các dịch vụ chung, các sứ mệnh quốc gia, các phương tiện cần thiết cho các Lãnh thổ và sự tương trợ không thể thiếu giữa các phần khác nhau của đất nước.

Các Viện xác định các quy tắc và kiểm soát việc áp dụng chúng.

Cơ quan Hành pháp thu, quản lý và phân phối lại theo đúng các quyết định này.

Các hệ thống tin học và trí tuệ nhân tạo phải cho phép kiểm soát thường xuyên các dòng tài chính và giảm chi phí hành chính, mà không làm tăng thêm các ràng buộc đè nặng lên doanh nghiệp và công dân.

10. Nguyên tắc chung của cơ quan Hành pháp trong nền dân trí chủ

Cuối cùng, có thể tóm tắt toàn bộ hệ thống bằng chuỗi sau:

NHÂN DÂN VÀ CÁC PHƯỜNG HỘI
↓
CÁC LÃNH THỔ
↓
VIỆN NHÂN DÂN + VIỆN CÁC PHƯỜNG HỘI VÀ DỊCH VỤ
↓
QUYẾT ĐỊNH VÀ ĐỊNH HƯỚNG
↓
CƠ QUAN HÀNH PHÁP
↓
TRIỂN KHAI HÀNH CHÍNH VÀ QUỐC GIA
↓
CÁC VÙNG VÀ LÃNH THỔ THEO THẨM QUYỀN CỦA MÌNH
↓
KẾT QUẢ, NHU CẦU VÀ KHÓ KHĂN
↓
CHUYỂN LÊN CƠ QUAN HÀNH PHÁP VÀ HAI VIỆN

Do đó, nguyên tắc cốt lõi là:

Các Lãnh thổ là nền tảng của quyền lực. Hai Viện, xuất phát từ các Lãnh thổ, quyết định các định hướng chung. Cơ quan Hành pháp, được tuyển chọn với sự tham gia của Nhân dân rồi được hai Viện lựa chọn, quản lý và thực thi các quyết định của họ. Nó thường xuyên báo cáo với các Viện và có thể đề xuất với họ những điều chỉnh cần thiết xuất phát từ kinh nghiệm thực thi.